استاد: جناب آقاي دكتر آشنا

دانشجو: ظهير احمدی

 

نظمهاي ارتباطات جهانی   نظم نوين اطلاع رساني و ارتباطات جهان

نويسنده: اليور بويدباررت

تعريف مفهوم

چرا مفهوم نظم نوين اطلاع رساني و ارتباطات جهان,  به عنوان يك ابزار سياسي و تأثير آن بر وسايل ارتباط جمعي جهان اهميت دارد؟

تعريف و خاستگاه NWICO:

موقعيتي است كه توسط كشورهاي در حال توسعه‌ در پيوند با كشورهاي كمونيستي اتحاد جماهير شوروي و اروپاي شرقي تأسيس شده تا صداي آنها از طريق سازمان ملل و جنبش غير متعهدها بيان شود و هدف دوري از ادغام شدن در قلمرو يكي از ابرقدرتها بود.

 

NWICO: بر اين عقيده است كه مالكان رسانه‌ها در كشورهاي توسعه يافته با چشم‌انداز غربي در جهت سلطه بر جهان هستند در حاليكه ساير كشورها از تكنولوژيهاي ارتباطي محروم مي‌باشند, لذا NWICO اعتراضي و استراتژي است بر اين نابرابري و تلاشي در جهت پايان دادن به آن.

 

مباحث و مناظره بيانگر علائق تاريخي افراد براي نمايش روابط ميان كشورهاي توسعه يافته و توسعه نيافته و كشورهاي غني و فقير و نقش مهم آن در بسط حقوق انساني در سازمان ملل است.

آنها بر اين عقيده‌اند كه عملكرد ارتباطات بين‌المللي مستلزم تهديد حاكميت ملي و وابسته به نظام اقتصاد سرمايه‌داري و بازار آزاد است و بايد بدليل امنيت ملي, آنرا كنترل كرد.

NWICO: انتقالي است در ميان نظامهاي جهاني با اين پيش فرض كه نظم نوين براساس اقتصاد نو ليبرال و بازار آزاد و توسط قواعد رقابت و از طريق نهادهاي جهاني (سازمان تجارت جهاني, بانك جهاني, صندوق بين‌المللي پول) تنظيم و اعلام مي‌شود. اين نظم نيز با تفوق شركتهاي فرامليتي در اقتصاد جهاني اعمال مي‌شود و رسانه‌هاي ارتباطي وابسته به سرمايه‌داري بين‌المللي اين نظم را تبيين مي‌كنند (آمريكا, بريتانيا, ژاپن)

ظهور NWICO محصول آشكار شدن ناتواني آمريكا به عنوان يك ابرقدرت جهاني در ويتنام و فريبكاري دولت در جريان واترگيت و بروز بحران ميان مطبوعات و دولت و دولت با جامعه, و محصول شكل‌گيري سازمان قدرتمند اوپك و ظهور معجزه اقتصادي ژاپن بود كه فضاي ترس و رقابت را ايجاد كرده بود موجب شد كه ايالات متحده تحت نام آزادي و با برتري تكنولوژيكي خود در كشورهاي ديگر مداخله كند. (از جمله در شيلي)

اختراع كامپيوتر و شروع يك انقلاب تكنيكي[1] موجب شد كه قوانين ضد انحصاري تسهيل شود و استفاده آن در پژوهش و توسعه.

- نظم نوين جهاني از استراتژي سازش با جهان در حال توسعه اجتناب داشته و آنرا در گردهمايي‌هاي سازمان ملل و يونسكو و با تأسيس جنبش‌هاي مستقل و خلق ملت‌هاي جديد نشان مي‌داد.

كشورهاي جهان سوم علاوه بر مسائل اقتصادي, از نظر سياسي نيز سعي داشتند با به استقلال رسيدن و عضو شدن در سازمان ملل, ادعاي اكثريت كنند. و نظم نويني را بنيان نهند.

از طرف ديگر ايالات متحده و متحدانش[2] از طريق موافقت نامه عمومي[3] بر تعرفه‌ها و تجارت (GATT) و ذخيره پولي بين‌الملي, بانك جهاني و نظام بازار آزاد و رقابت‌هاي اقتصادي و اقتصاد قدرتمند و دست يابي آزاد به بازارهاي خارجي, تحليل رفتن اليگارشي قديمي, جنبش سياسي سرمايه و تقويت دموكراسي و با توسل به جريان آزاد اطلاعات, سعي داشتند بر نظم قديمي تأكيد و پافشاري كنند.

انتقادهايي از نظم نوين جهاني: افزايش مقدار و نفوذ سرمايه بين‌المللي, ضعف كنترل دولت و كاهش سلامت «فضاي عمومي»[4] و اينكه تعقيب آزاد و بي‌قيد سود موجب زياد محيط و اقتصاد توليدي و موجب از بين رفتن هويت فرهنگي است.[5]

صنايع ارتباطات در نظم نوين جهاني نئوليبرال داراي اهميت بوده و با امكان غلبه بر فضا و زمان و منفعت عمده از همكاريهاي فرامليتي و بكارگيري آن صنايع موجب تشديد فرايند جهاني تجاري شدن ارتباطات نئوليبراليسم و حتي «خدمات رسانه‌اي عام»[6] شده است همچنين موجب تزلزل اقتدار دولتها و انحصار آنها در ارتباطات و انتشار شده است.

نظم نوين همچنين موجب تأمين يك محيط رسانه‌اي و پاسخ دهي به نيازهاي سرمايه و توجه به مخاطبين و موجب بسط جامعه مدني[7] شده است.

البته الگوهاي اروپايي غربي در مسائل ارتباطي از جمله «سرويس عام»[8] (به عنوان مثال بنگاه سخن پراكني بريتانيا BBC) در نظم نوين جهاني به ساير بخش‌ها منتقل نشد. چرا كه ناكام بودن نخبه‌گرايي فرهنگي در كنترل و مداخله سياسي از جمله ويژگي‌هاي اين الگوهاست. لذا نظم نوين جهاني رسانه‌هاي ارتباطي را براي بسط جامعه مدني و تأمين كردن منبع الهام براي افراد درگير در روندهاي جاري جهاني بكار مي‌گيرد و اين دليلي است بر انديشه‌مندي در فرجام NWICO.


 

خاستگاهها و زمنيه‌ها (تاريخ) NWICO براساس تعبير نوردنسترنگ[9]

سنگ بنا[10] و شالوده NWICO بر چهار پايه است:

1- استعمار زدايي[11]2- توسعه[12]3- دموكراتيك كردن[13]4- انحصار زدايي[14]

ريشه NWICO به موضوعات ذيل بر مي‌گردد: «جامعه ملل»[15] و ابزارهاي بين‌المللي ميان ملتها «اعلاميه جهاني حقوق بشر سازمان ملل»[16] آزادي اطلاع رسان و اصول اخلاقي روزنامه‌نگاران دهه 1940م و مجمع عمومي سازمان ملل براي استقلال, بومي گرايي, اطلاع رساني براي توسعه افكار عمومي (1952م) و بحث عدم تعادل ساختارها و نابرابري اطلاع رساني (يونسكو 1961م).

-مجمع عمومي سازمان ملل و فاقد اطلاع مفيد بودن 70 درصد مردم جهان (1962م)

-مجمع عمومي سازمان ملل و مسأله «انتشار ماهواره‌اي»[17] و مسأله «توافق پيشين با دولت دريافت كننده» و مسأله حاكميت ملي (1966و1972م)

-بيانيه نظم نوين اقتصاد بين‌المللي (NIEO[18] كه بر عدالت اقتصادي بين ملل جهان اول و سوم تأكيد مي‌كرد و تأسيس (NWEO) كه بر عدالت و برابري ارتباطات بين جهان اول و سوم تأكيد داشت. (1974م)

-توافق هلسنكي ميان 33 كشور اروپايي, آمريكا و كانادا و افزايش همكاري‌هاي بين‌المللي در همه حوزه‌ها (بازرگاني, صنعت, فرهنگ و ارتباطات)

-طرح مفهوم «جريان آزاد»[19] از طرف ايالات متحده به عنوان دستاويزي براي سلطه امپرياليستي

-نفس اتحاديه كارشناسان يونسكو در پاريس (1975م) و تصويب اعلاميه در خصوص اصول بنيادين حاكم بر كاربرد رسانه‌هاي جمعي در تقويت صلح

-شكل گيري اتحاديه عرب بر ضد رژيم نژاد پرست اسرائيل

-جنبش غير متعهدها[20] با 200 نماينده از 38 كشور و تأكيد بر نظم نوين ارتباطات بين‌المللي, تشكيل «اكثريت جهاني»(NAM)

 -NAM و تثبيت يك آژانس خبري جديد (NANAP)[21]

-سند بغداد (1980م) بين كشورهاي غير متعهد با مفاد:

الف- حق ملتها در توسعه نظام اطلاعاتي مستقل و حفظ استقلال ملي و هويت فرهنگي

ب- حق دسترسي به تصوير عيني از واقعيت و معرفي خود از طريق رسانه‌ها

ج- حق هر ملت در استفاده از ابزارها براي معرفي ارزشهاي اخلاقي, فرهنگي و سياسي خود.

د- حق مشاركت در سطح دولتي و غير دولتي با شرايط برابر, متعادل و منافع متقابل

هـ - عيني گرايي و واقعيت گرايي (صداقت در اطلاع رساني) و تأمين اهداف اجتماعي خاص

كنفرانس عمومي يونسكو در بلگراد در 1980م براساس گزارش مك برايد در «يك جهان, چندين صدا» و تأكيد بر اصول معتدل‌تر از سند جنبش غير متعدها براي NWICO:

1- كاهش عدم توازن و نابرابري2- كاهش آثار منفي انحصارات و تمركز يابي‌هاي افراطي3- رفع موانع دروني و بيروني جريان آزاد و انتشار گسترده‌تر و متوازن اطلاعات و ايده‌ها4- كثرت منابع و كانالهاي اطلاعاتي5- آزادي مطبوعات و اطلاعات6- آزادي و مسؤوليت روزنامه‌نگاران و همه كارشناسان رسانه‌هاي ارتباط جمعي7- رعايت هويت فرهنگي هر ملت و ارزشها و آرمان‌هاي اجتماعي و فرهنگي خود8- رعايت حق هر ملت براي مشاركت در تعامل بين‌المللي اطلاعات براساس برابري, عدالت و منافع متقابل 9- رعايت حق گروهاي اجتماعي و قومي و افراد براي دستيابي به منابع اطلاعاتي و مشاركت فعال در فرايند ارتباطي.

دوره پسا استعماري (NWICO)

هاملينگ و جاي گرفتن NWICO در درون بافت پسا استعماري و چالشهايي كه دولت‌هاي تازه استقلال يافته در راه تلاش براي رسيدن به وحدت ملي در قلمرو مرزهاي خود با آن مواجه بودند و ساختار چند قومي و چند زباني بودن مردم آنها.

-توسعه اقتصادي متناسب با سلايق تجاري و كاري غرب

-تغيير نامناسب بافت فرهنگي تحت تأثير تكنولوژي غرب

-ايجاد روابط و البته به شركتهاي توليد كننده و پخش كنده كالاهاي يدكي

-اعطاي فرصتي براي گفتگوي ميان قدرتها و كشورهاي جنوب توسط جنبش غير متعهدها

-رهايي از ايدئولوژي پسا استعماري و نقش آن در ايجاد سوء ظن به شركتهاي چند مليتي و علائق سياسي غرب

راديكاليسم عقلاني: ديدگاههاي نو

تا ميانه دهه 1960م, سازمان ملل و يونسكو دو رويكرد را در زمينه ارتباطات و توسعه تشويق و تبليغ مي‌كرد:

الف- جريان آزاد اطلاعات و ارتباطات توسعه بخش (تكنولوژي, مهارت‌ها و فرهنگ) از كشورهاي توسعه يافته به كشورهاي در حال توسعه

ب- كنترل دولت بر رسانه‌ها و ايجاد تسهيلات براي توسعه و تلاش دولت براي يكپارچه سازي ملي و صنعتي شدن

مناظره NWICO

/ 3 نظر / 9 بازدید
دانشجوی معارف اسلامی و وبلاگ

سلام خدمت استاد گرامی... استاد لطفا يه سر به اين وبلاگ بزنيد و نظرتان را به من بگوييد و کلا بگوئيد با اين طرح موافقيد يا خير... يا علی مدد... التماس دعا

محمد سرشار

سلام آقای آشنا. وقتی از طريق صادق افراسيابی فهميدم که شما هم وبلاگ داريد خيلی خوشحال شدم. در دانشگاه ما اين چيزها خيلی غنيمت است.

برزويي

سلام آقاي دكتر سال نو مبارك ان شاءالله سال خوبي داشته باشيد استاد فونت وب لاكتان بهم ريخته است براي جلوگيري ازاين كار بهتر ان است كه مطلبتان را ابتدا به wordpad انتقال دهيد و بعد به وب لاك تا از بهم ريختگي جلوگيري شود ببخشيد بنده را ومن الله التوفيق