سینمای دینی در این شب ها

به گزارش خبرنگار "بازتاب"، دکتر حسام الدین آشنا، استاد ارتباطات که در گفتگوی تلویزیونی برنامه این شب ها حاضر شده بود، درباره سینمای دینی گفت: یک تصور وجود دارد که سینمای دینی یعنی ما درباره اسامی و مفاهیم دینی یا پیامبران فیلم بسازیم و در آن چیزهایی که درباره آن موضوع می دانیم را به صورت فشرده به خورد مخاطب بدهیم؛ اما آیا این سینمای دینی است؟

وی گفت:  در دهه هشتاد به اسم سینمای دینی و سینمای فاخر، پروژه های بزرگی کلید خورد و هزینه های سنگین و میلیاردی به اسم انبیا، حوادث تاریخی و انواع و اقسام موضوعات دینی صورت گرفت، اما آیا این سینمای فاخر مخاطب هم داشت و کسی از آن تاثیر پذیرفت؟


ممکن است آقایان بگویند اینکه مردم حرف ما را نمی فهمند، مشکل خودشان است، اما این حرف وقتی درست است که  آن آقایان با پول خودشان فیلم بسازد و اگر با پول مردم ساختند، باید پاسخگو باشند.


آشنا  با اشاره به برداشتهای سطحی از سینمای دینی گفت: مسئولیت اصلی این که ما بعد از 33 سال از انقلاب نتوانستیم سینمای دینی مطلوب داشته باشیم، با حوزه های علمیه است. چرا که حوزه های علمیه به جای آنکه خود مسئولیت تولید ایده و محتوا را به عهده بگیرند، دنبال ایراد گرفتن و نظارت بر کارهای دیگران بودند، در حالیکه این رویکرد جواب نمی دهد.


وی تصریح کرد: رویکرد انفعالی حوزه های علمیه باعث شده است تا هر کس و ناکسی به اسم سینمای دینی وارد شود و بخواهد با ریاکاری و نشان دادن ظواهر، از بودجه کشور و عنوان سینمای دینی استفاده کند.

وی به نقلی قولی از شهید مطهری پرداخت که گفتند: تاکی آشیخ ترمز باشیم؟ یک بار هم آشیخ گاز باشیم.
درستکار، مجری برنامه در پاسخ گفت: خوب بعضی ها ترمز بودن را بلدند، اما راه رفتن را وارد نیستند و برای همین جایی که می خواهیم به دره بیفتیم، ترمز می گیرند، اما نمی توانند راهبر باشند که آشنا گفت: این حرف شما 33 سال قبل پذیرفتنی بود، اما الان نمی شود قبول کرد، ما به پیشرفت نیاز داریم ، قله را  فتح می کنند، نه دره را، همین طور برویم به دره می افتیم، نیاز به فتح ندارد.


آشنا درباره انواع سینما گفت: ما یک سینما داریم به عنوان سینمای مباح یا سینمای حلال که قاعدتا باید همه آثاری که در جمهوری اسلامی تولید می شود، از این سنخ باشد که دیدن آن خلاف دین نباشد و پیام غیراخلاقی به مخاطب منتقل نکند. اما این سینمای دینی نیست.


آشنا با روخوانی از سخنان گوینده ای که اسم او را نمی برد، تاکید کرد: «سینمای دینی این نیست که ظواهر دین و اسامی دین را نشان دهد، بلکه سینمایی است که در جهت اهداف غایی دین باشد، حتی اگرهیچ ظاهری از دین و اسمی از دین در آن نباشد.»

(وی در پایان برنامه گوینده این جمله را آیت الله خامنه ای عنوان کرد.)

 

این استاد ارتباطات گفت: سینمای دینی را می توانیم از جهاتی با منبر مقایسه کنیم، بعضی از افراد ممکن است استاد خوب و باسوادی باشند، اما منبر خوبی نتوانند بروند و برعکس بعضی برای منبر ساخته شده اند، مثلا از منبری های معروف مرحوم کافی و مرحوم فلسفی را ببینید. اگر این منبر را بخواهیم در مدیوم سینما ببریم، منبر کافی منبر داستان گویی و روایتگری است که مخاطب عام را جذب می کند و منبر فلسفی منبر فاخری است که مخاطب آن همه کس نیستند، بنابراین سینمای دینی هم می تواند سطوح مختلف داشته باشد.


وی افزود: مثلا اگر هدف دین عدالت است، سینمای دینی سینمایی است که مخاطب را به حرکت به سوی عدالت ترغیب کرده و بر او  تاثیر مثبت بگذارد و یا درمورد اخلاق که هدف دین است، سینمای دینی می تواند بدون آن که به ظاهر اشاره کند، کارکرد اخلاقی داشته باشد.

 

وی در توضیح مقصود خود گفت:الان که ساعت 12 شب است و بعضی ها خواب هستند، می توانم این را بگویم ، به طور نمونه امسال یکی از فیلمهای هالیوودی که در معرض اسکار است، پرواز نام دارد، این فیلم درباره خلیانی است که در حال مستی هواپیما را هدایت می کند و هواپیمایش دچار سانحه می شود، اما به جای آنکه همه کشته شوند، فقط 6 نفر کشته می شوند. در جلسه بررسی عملکرد خلبان، مسئول بررسی می گوید دلیل سانحه مشخص است که نقص فنی یکی از قطعات بوده، اما دلیل سقوط نکردن آن، علاوه بر مهارت خلبانی شما مساله دیگری بوده که باید در دانش هوایی ثبت شود و آن اراده خداوند است که نخواست این هواپیما سقوط کند.

 این خلبان که برای کنترل مستی خود کوکائین مصرف کرده بود و توانسته بود مانع سقوط شود، مورد حمایت همکارانش قرار می گیرد و همه عوامل پرواز به نفع وی شهادت می دهند و مستی او را کتمان می کنند، اما خود خلبان زمانی که در برابر این سوال قرار می گیرد که مشروب را وی مصرف کرده یا مهمانداری که کشته شده، نمی تواند وجدانش را قانع کند، و خوردن مشروب را به گردن می گیرد و به زندان می رود.

 

مقصود من از اشاره به این فیلم، سکانس کوتاهی است که کمک خلبان که براثر سانحه فلج شده است، خطاب به دنزل واشنگتن، اسطوره هالیودی می گوید: به خدا اعتقاد داری؟

که خلبان با تردید می گوید:نه،

کمک خلبان: من از زمانی که تو شروع به پرواز کردی، فهمیدم این پرواز سقوط می کند، چون خلبانش تو بودی، اما چرا این سقوط تبدیل به یک فاجعه نشد؟ بخاطر خواست خدا بود.

 

خوب این فیلم اولا پیام فوق العاده تاثیرگذاری درباره الکلیسم که اتفاقا در جامعه آمریکا ناهنجاری نیز به شمار نمی رود دارد. درباره وجدان و اخلاق صحبت می کند و پیام خودش درباره خدا را می رساند؛ با اینکه به هیچ وجه مدعی سینمای دینی و ظاهرگرا نیست.

 

اما در سینمای ما چه؟ به اسم رسوایی و سربه مهر می خواهیم پیام دینی بدهیم و هزار ظاهر دینی داریم، اما آیا مخاطب از این سینما تاثیر مطلوب دین را می گیرد؟

 

در پایان این گفتگو علی درستکار که اظهار داشت شاگرد دکتر آشنا می باشد، با کنایه نسبت به انتقادات دکتر آشنا ضمن اینکه از وی دعوت کرد هفته آینده نیز در این برنامه حاضر شود، گفت: شاید هر دو باید به دنبال شغل جدیدی برویم.

/ 6 نظر / 10 بازدید
ایثار و شهادت

سلام و خسته نباشید. اخیرا در جریان همایش بین المللی ایثار و شهادت قرار گرفتم که گویا شما هم جزء اساتید هیئت علمیش هستید. علاوه بر این یک پروژه سنگین علمی در همین راستا قراره شروع کنیم که در حالت خوش بینانه یک و نیم سالست. باید سرتون خیلی شلوغ باشه.نمی دونم چه جوری می تونیم از محضرتون بهره ببریم.

هادی قره داغی

با سلام خدمت استاد بزرگوار من اصل برنامه را ندیدم اما همین وجیزه هم خیلی قابل استفاده بود. یادداشتی با همین موضوع در وبلاگ صفحه کلید نگاشته ام شاید دیدنش بد نباشد. از دانستن نظر حضرتعالی خوشحال خواهم شد. با سپاس

سعید

سلام علیکم احتمال نمی دید با ارسال سیکنال های مکرر منفی در مصاحبه ها و مناظرات و تدریس تون تلقی ای شکل بگیرد که این هم یک آشیخ ترمز دیگه است؟شاید همین پیام ها را برای جمع دوستان بشه یه جور دیگه داد یه جور دیگه که رنگش بیشتر تمجید اون ور آبی ها فهم بشه و تحقیر این وری ها. یکمی معتدل تر و البته مقبولتر در عین حفظ آزاد منشی و رعایت " احب اخوانی الی من.." .خدا نمی دونم چه کنه اون استادمون را ؟!

عبدالمجید

سلام جناب دکتر چند باری برای مطالب شما یادداشت گذاشتم . نمیدانم چه میشود که یادداشتها پاک میشوند. البته شاید از همان ابتدا ثبت نمیشوند . به هر حال استفاده میکنیم!

میلاد

تکراری بود. انتظار بیشتری از دکتر اشنا داشتم و داشتند.

حیدری

سلام جناب دکتر بسیار خوب، استفاده کردیم. اگر بخواهیم در فضای سریال های خودمون صحبت کنیم، به نظرم "پایتخت" یک فیلم دینی و جذاب برای مخاطب بود. استفاده از نمادهای دینی و نزدیکی زیاد ه فرهنگ ما. بدون صرف هزینه های گزاف و حتی در قالب طنز. مثلا احترام به بزرگ خانواده فوق العاده بود. فکر می کنم ما به فیلم های این چنینی خیلی بیشتر احتیاج داریم.