چهار اصل تغییر در نظام دانشگاهی

مهمترین منابع یک دولت برای اداره کشور مشروعیت و کارامدی است؛ در کشور ما منبع مشروعیت از طریق انتخاب مردم و تنفیذ رهبری تحقق پیدا می کند.

دومین منبع کارآمدی است؛ کارآمدی شاخصی بسیار مهم است و حتی برخی از حکومت‌ها علی‌رغم ماهیت کودتایی خود ، با داشتن این شاخص پایدار ماندند؛ در مقابل آنچه که تحت عنوان بیداری اسلامی و بهار عربی در منطقه شناخته می‌شود، نتیجه ضعف کارآمدی دولت‌ها بوده است.

اگر کارآمدی و مشروعیت مبنای توانایی حکومت باشند، باید نسبت حکومت با جامعه تعریف شود؛ در حقیقت اگر حکومت نتواند نسبت خود را با جامعه مشخص کند و برای تصمیم‌گیری تنها به منابع سخت اکتفا نماید؛ همیشه متهم است که در تصمیم‌گیری‌های خود منافع گروه و جناحی را مد نظر قرار داده است.

هر تصمیمی که در سطح ملی و منطقه‌ای گرفته می‌شود، منجر به جابه‌جایی برخی منافع خواهد شد؛ در جریان بسته تصمیم‌گیری همه تلاش دارند تا منفعت مورد نظر خویش را به دست آورند؛ هر گروهی برای این کار استراتژی خود را دارد , توجیهات و برنامه‌هایی را ارائه می‌کند که ناشی از جهان ذهنی آن‌هاست؛ در حقیقت جهان ذهنی کارگزاران متناسب با منظری است که در آن اشتغال دارند.

برای فهم چگونگی توجیه اولویت‌های تصمیم‌گیری در یک کشور تحلیل ضعف و قدرت دستگاه‌ها ضروری است.  در چارچوب قدرت، دستگاه‌هایی که قدرتمند هستند، روز به روز قوی‌تر و دستگاه‌هایی که ضعیف هستند به مروز ضعیف‌تر خواهند شد؛ باید به دنبال ایجاد شکاف در زنجیره ناکارامد تصمیم‌گیری‌ها بود تا صدای همه شنیده شود.باید توجه داشت که ساز و کارهای قدیمی نتایج جدیدی ندارند و ما مجبوریم که در ساز و کارها تجدید نظر کنیم.

چهار اصل تغییر در دانش، بینش،روش و برش در بازنگری نسبت دانشگاه با تصمیم گیری و سیاست گذاری واقعی مورد توجه قرار می گیرد.

یکی از این اصول بازنگری در نظام تصمیم‌گیری‌ها ، تغییر در رویکرد دانشی دانشگاه هاست ؛ تا امروز ما دانش معطوف به آموزش تولید کرده‌ایم؛ یکی دیگر از تلاش‌های ما دانشگاه پژوهش‌محور بود که نتیجه آن تولید زیاد مقالات ISI بوده است.پس از آن تلاش کردیم دانشگاه کارآفرین داشته باشیم که در آن موفق نشدیم و فارغ‌التحصیلان بیکار روانه جامعه شدند؛ اما تلاشی برای ایجاد دانشگاه سیاست‌گذار و سیاست‌ پژوه آغاز نکرده‌ایم؛ آیا تاکنون از دانشگاه خواسته شده سیاست تولید کند و یا برای سیاست‌گذاری پژوهش کند؟

دانشگاهی که بتواند اولویت‌های منطقه‌ای و ملی را به نقد بکشد و در رابطه با آن طرح ارائه دهد، و عملکرد دولت‌ها را ورای ادعاهای آنان نقد کند، دانشگاهی سیاستی است نه سیاسی.ما همیشه از سیاسی بودن دانشگاه‌ها هراس داشته‌ایم این در حالی است که امام راحل و مقام معظم رهبری بر سیاسی بودن دانشگاه‌ها تاکیدی جدی داشته‌اند.هراس ما به این خاطر است که سیاسی بودن را با جناحی بودن یکی می‌دانیم و تصور می‌کنیم دانشگاه پیاده‌نظام جناح‌های سیاسی است.دانشگاهی که بتواند اولویت‌های منطقه ای و حتی مسائل ملی را مطرح و از طرح‌های خود دفاع کند و همچنین بتواند عملکرد دولت‌ها را بر مبنای سیاست‌پژوهی نقد کند، دانشگاهی سیاستی است نه سیاسی. رساله‌های کارشناسی ارشد و دکتری تحقیقات دانشگاهی و… می‌تواند به مسائل واقعی کشور چه از جهت مسئله‌شناسی و چه راه‌حل‌پژوهی و نقد عملکردها معطوف شود.

دانشگاه توانمند دانشگاهی است که در برابر قدرت حاکم نمی ایستد اما قدرت حاکم به احترام آن دانشگاه می‌ایستد.

ممکن است امروز این سخن من مورد توجه قرار نگیرد، چرا که همین چند روز پیش معاون فرهنگی دانشگاه فردوسی احضار و چند ساعتی در بازداشت بود؛ اما آیا نمی‌توان حتی در مورد دستگیری معاون دانشگاه در دانشکده علوم سیاسی، دانشکده حقوق و… این مسئله را پژوهید.

«چرا  دانشکده حقوق  در خصوص اینکه آیا دادستان می‌تواند راجع به اتفاقات فرهنگی داخل دانشگاه تصمیم‌گیری کندیا نه، طرحی پژوهشی اجرا نمی‌کند.

چند روز پیش امام جمعه محترم مشهد در خطبه های نماز  در خصوص مراسم دانشگاه فردوسی بیاناتی را ایراد فرمودند؛ آیا نمی توان در دانشگاه‌ه فردوسی   صحبت‌های امام جمعه را  از جنبه های سیاسی، حقوقی، فقهی و… مورد بررسی قرار داد؛ یا مثلا نمی توان از امام جمعه دعوت کرد تا در جمع دانشگاهیان و در تریبونی غیر از نماز جمعه  از استدلال‌های خود دفاع کند.

در حقیقت هر اتفاقی که بخشی از آن به قدرت حاکم مربوط باشد، قابلیت بررسی در دانشگاه را دارد؛ ما امروز چه بخواهیم و چه نخواهیم قوای مجریه، مقننه و قضائیه بر دانشگاه تاثیرگذارند، اما باید پرسید تاثیر دانشگاه بر این قوا چیست.آیا امروز مسئولان قوا در دانشگاه مشکل می‌بینند یا راه‌حل؟

دومین مسئله برای تغییر رویکردهای دانشگاه‌ها مسئله بینش است؛ اگر بینش تغییری نکند، هیچ اتفاقی در سطح دانشگاه‌ها رخ نخواهد داد؛ تا زمانی که استاد دانشگاه خود را کارمند حقوق‌بگیر دولت بداند و به وظایف آموزشی خود اکتفا کند و مسئولیت اجتماعی خود را محدود به این مسائل بداند، نمی‌تواند تغییری در جامعه ایجاد کند.تغییر بینش یعنی رابطه دانشگاه با جامعه تغییر یابد؛ انقلاب اسلامی اگر با تحول در  دانشگاه و حوزه همراه  نمی‌شد، به موفقیت نمی‌رسید؛ دانشگاه در آن زمان حاضر شد مسئولیت تغییر را در جامعه بپذیرد. امروز دانشگاهیان جزو دهک‌های برتر فکری در جامعه به شمار می‌روند، اما اگر از بینش راهبردی برخوردار نباشند به حاشیه رانده خواهند شد.

سوم آن که  اگر قرار باشد بینش خودرا تغییر دهیم، باید از روشی درست بهره‌مند باشیم.در سیاست‌گذاری ما نباید به دنبال کشف حقیقت و واقعیت صرف باشیم؛ آنچه که در سیاست‌گذاری مهم است، کشف مصلحت است؛ یعنی درست‌ترین راه‌حل به شرط امکان به دست آید.متاسفانه ما روش مصلحت را نشناخته‌ و نیاموخته‌ایم؛ در سیاست‌گذاری اصل، تکیه بر باب تزاحم  در اصول و رعایت آن است است؛ در حقیقت عاقل کسی است که بتواند از بین بد و بدتر آنچه که بد است را انتخاب کند.

آخرین محور،‌ برش است؛ ممکن است راه‌حل‌هایی که توسط یک گروه یا یک مجموعه دانشگاهی به دست می‌آید، راه‌حل‌هایی مناسب باشد اما اگر برش و ارتباط لازم با بدنه حاکمیت وجود نداشته باشد، این راه‌حل‌ها مورد استفاده قرار نخواهد گرفت.در نظام مرکز - پیرامون‌، مرکز صدای پیرامون هیچگاه جذب مرکز نخواهد شد اگر توانستیم صدای پیرامون را به همه جا برسانیم، موفق بوده‌ایم.

ایده اتاق فکر در نتیجه پیوند میان معاونت تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری با معاونت فرهنگی وزارت علوم جهت ایجاد برش برای اتاق‌های فکر است.مسیری که اتاق‌های فکر پیش رو دارند راهی سخت و تلخ خواهد بود؛ مطمئنا وقتی قرار است صدای یک استان به تهران برسد، موانعی وجود خواهد داشت که غلبه بر آن بر عهده مدیران اتاق‌های فکر، دانشگاهیان و مدیران عاقل استان‌هاست؛ در این مسیر سخت گاه نه تنها افکار بلکه افراد را دفن می کنند.اتاق فکر به دنبال ایجاد امکانی است که نظرات نخبگان برش‌ کافی برای تاثیر گذاری بر بالاترین سطوح حکومتی را داشته باشد.

اگر در اتاق فکر در امور سیاستی ذی‌نفعان و ذی‌ربطان با متد روش‌مند اقدام به مطالعات سیاست‌گذاری کنند و به اجماع دست یابند؛ بسیاری از مشکلات استان‌ها حل خواهد شد.مطمئنا گفت‌وگوی سامان‌مند ختم به معجزه خواهد شد؛ ما نیز در راه‌اندازی اتاق‌های فکر به گفت‌وگو معتقد و به آن ملتزمیم.

/ 30 نظر / 85 بازدید
نمایش نظرات قبلی
کیارش

هدف آمریکا و رژیم صهیونیستی،تنها نابودی زیرساخت های اقتصادی کشورهای مورد هدف نیست.بلکه نابودی زیرساخت های اجتماعی و فرهنگی ملتها (که آثار به مراتب بزرگتر و ماندگارتری دارد)هست.بی جهت نیست که تمام شبکه های اجتماعی مشهور اینترنتی آمریکا مثل فیس بوک و توئیتر،تمام قد، دراختیار جنایتکاران داعش هست و وقتی آنها به شنیع ترین و حیوانی ترین شکل ممکن،با ذکر چند جمله عربی،انسانها را وحشیانه سلاخی میکنند بلافاصله از این وحشیگری،فیلمبرداری کرده و در شبکه های جهانی آمریکائی به نمایش عمومی می گذارند.حتی حمله به موزه ها و محوطه های باستانی هم بدون هدف و برنامه نیست.بلکه نابودی محوطه باستانی در حد شهر باستانی نمرود عراق،که یکی از مهمترین میراث های جاودان تمدن بشری است و نابودی آن ،یک فاجعه بینهایت بزرگ فرهنگی است،به دقت طراحی و اجرا میشود.لذا آمریکا و جنایتکاران داعش،با کمک کشورهای فاسد منطقه،فقط کشتار نظامی نمی کنند.بلکه روح ملتهای منطقه را نابود میکنند.جنگی به غایت کثیف و دردناک که با پیشرفته ترین تجهیزات صورت گرفته و آثارش تا قرنها باقی می ماند.

سبلان

متأسفانه در استان اردبیل،مدیون بودن لابیهای سیاسی به یکدیگر،مانع از تغییرات اساسی در مدیریت های سطوح میانی در سازمانهای دولتی و خصولتی شده و راه را برای تداوم کار عناصر بازنشسته و قدیمی و بی اعتنا به برنامه های دولت کاملاً بازگذاشته است.اکثرا مردم محلی معتقدند اگر مدیر بالدستی، شجاعت بکارگیری عناصر مؤمن به برنامه های دولت فعلی را به جای مدیران میانی قدیمی تر در ادارات نداشته باشد،در وقفه ای که در برنامه های دولت در سازمانهای استانی رخ میدهد، سهیم هست.

صهبا

سلام اگر اصل در سیاستگذاری حرکت برمبنای مصلحت اندیشی باشد پس در آن صورت به نظر می رسد همه می توانند مطامع خود را مصلحت بدانند و واقعیتها و حقیقت ها را به مسلخ مصلحت ببرند

حکیم

در جامعه،وقتی قاتلی با تفنگ کسی را ناکار میکند،معمولاً سازنده و فروشنده تفنگ نیست که به مجازات اصلی میرسد.بلکه این خریدار و کاربر تفنگ است که بابت کارش بازخواست میشود.در سیستم های درمانی ایران درست برعکس هست!:یعنی چون کوچکترین تعهد قانونی برای درمان درست بیمار عملاً وجود ندارد،وقتی مثلاً چشم پزشکی در درمانگاه خصوصی شرکایش،دارویی تقلبی را عمداً یا سهواً میخرد و با تزریق به قرنیۀ بیمار او را کور میکند،این فروشنده و قاچاقچی دارو است که به مجازات اصلی میرسد،نه چشم پزشک و شرکای بیمارستانی که دارو را خریده و بکار برده اند!بی جهت نیست که پزشکان متخصص در بازار دلالی جولان می دهند.به قول ظریفی اکنون دستمزد کاشت ایمپلنت دندانها، از هزینۀ ساخت یک موشک کروز بیشتر است! و دندانپزشکان ایرانی،مجموعاً بیشتر از وزارت دفاع ما پول در بساط دارند! باید منتظر شد و دید کی قوانین در حوزه جرایم پزشکب اصلاح میشود یا لااقل خدمات دندانپزشکی به مجموع خدمات دفترچه بیمه افزوده میشود.

حسن

افسوسی به غایت دردناک برای غیرت ایرانی؛آیا یاری کننده ای هست که یاری دهد؟!: http://www.598.ir/fa/print/302527

جسن

گاهی در تنهایی ،جانوران متعفن داعش را که با نام خدا و پیغمبر،دست به جنایت و کشتار میزنند با اوتادی نظیر الکساندر فیلیمینگ،کاشف پنی سیلین مقایسه میکنم.با خود میگویم اگر انسانهای فرشته خوی الهی مثل فیلیمنگ (که برای نجات جان انسانها،قیام کردند) نبودند،خداوند از بابت متعفن هایی مثل داعش،بشریت را چگونه به مجازات می رساند؟!تا کی اجازه میداد این زباله ها در زمین خدا راه بروند و بوی تنفر و نفرت در فضا بپراکنند؟!گاهی بیاندیشیم که شاید هنوز دلسوختگانی در زمین صدای ناله های شبانگاهی شان و فریاد عشقشان به بشریت به آسمانها بلند است که خداوند،از تنبیه زمین میگذرد...

صهبا

سلام به این مسوولان بویژه آموزش و پرورش بگید دستور بدبد بیچاره معلمان را در جذب و انتقال بر وضعیت بومی بودنشان توجه کنند. 4 معلم میانه ای در مسیر بازگشت از مدرسه در شهری دیگر به محل اقامتشان شب عیدی کشته شدند در اثر تصادف جاده ای

جسن

خبر اردوکشی شبانه و حمله گروهی به یک نمایندۀ مجلس شورای اسلامی و تشریح ماجرا از زبان وی،امروز جزو خبرهای داغ بود: http://www.entekhab.ir/fa/news/193821 سؤالی که اکثراً در ذهن برخی تجار و صنعتگران با خواندن این خبر مطرح میشد این بود:این قبیل خشونت ها که آرامش کشور را نشانه رفته تا صدای منطق را در نطفه خفه کند،دست چه منابع قدرت و ثروتی پشت پرده اش هست؟به قول معروف،اگر در اینجا هم مثل اکثر مواقع پای پول و منافع جناحی در میان باشد،بحث چند ریال یا دلار در بین هست که برای تهدید شدنش ،اینگونه نگرانی های مقتدرانه ای وجود دارد؟!جوابها هم متفاوت بود.اما شاید دوتا از آنها این جوابها باشند: http://www.mashreghnews.ir/fa/news/396834/ www.mehrnews.com/news/2515039/ اموری که حتی اگر در داخل دولت مطرح شود،بازهم بعید است که دولتمرد پاکدست بالادستی ما بتواند حلش کند! و این به خاطر سیستمی است که هنوز مافیاهای پنهان مانده در لایه های درونش به پالایش نرسیده است...

مصدق

برای نسل جوانتر ما که روزهای جنگ و آتش را به یاد ندارند،صحبت از میهن دوستی،صرفاً یک شعر خوب هست.اما برای آنها که درکش کردند،این بیت زیر از فردوسی طعم دیگری میدهد: چو ایران نباشد، تن من مباد//بدین بوم و بر زنده یک تن مباد اگر سر به سر تن به کشتن دهیم//از آن به که کشور به دشمن دهیم دریغ است ایران که ویران شود//کنام پلنگان و شیران شود... چیزی که محرز هست آن است که افراد یک کشور مثل مهره های شطرنج نیستند که هر موقع دلمان خواست و به هرشکلی که دلمان خواست آنها را حرکت دهیم یا حرکت اشتباهمان را با یک عذرخواهی ساده اصلاح کنیم.اگر میزان حرکات اشتباه از یک حد معینی فراتر رود، نه تنها دولتها و حکومتها،بلکه کشورها با تمام مردمی که داخلش هستند کیش و مات خواهند شد.این موضوع را مردم عراق و سوریه با تمام گوشت و پوست و استخوانشان درک می کنند.زمانیکه مطمئن نیستند وقتی برای خرید مایحتاجشان به بازار میروند،زنده برگردند!پس نباید به خانواده بازها و کسانیکه حاضرند به خاطر منافع طیف و جناح و خانواده خود یک کشور را به باد دهند،پاداش بدهیم.اگر فردا ایرانی نباشد،تمام کشورهای دنیا،تمام ایرانیهای سرگشته را تحقیر خواهند کرد.

حکیم

سرگردانی مردم در داروخانه های شلوغ باعث شد تا وزارت بهداشت در تهران تصمیم بگیرد،لااقل کمی تعداد دورخانه ها را طی مدتی زیاد کند.همین موضوع صدای آنها را درآورده که بی اعتنا به صف های بیماران سرگشته در مغازه هایشان،خواهان تداوم انحصار مدرکی به بهانه های مختلفند.رئیس انجمن داروسازان ایران می گوید:"بر اساس آنچه از کشورهای پیشرفته دنیا الگو برداری کرده ایم[!!] هر ۶ هزار نفر جمعیت در کلانشهرها و شهرهای بزرگ کشور،یک داروخانه می بایست(!!) تاسیس شود.وی در همین زمینه ادامه داد: حالا در شهری مثل تهران که ۶ میلیون جمعیت دارد می بایست ۱۰۰۰ تا داروخانه باشد که این روند تغییر کرده بر اساس ۴۵۰۰ نفر جمعیت،یک داروخانه در نظر گرفته شده که ۱۵۰۰ داروخانه می شود[؟!].وی افزود:"داروساز درس خوانده و تحصیلات عالیه دارد و مثل سوپرمارکت نیست[!!].داروساز، به همراه تحویل دارو به مردم، خدمات "علمی" هم ارائه می دهد[!!!]." ....خوبه که مردم خدمات "علمی" این حضرات را به عینه در داروخانه ها می بینند!:چند دیپلمه که کل امور داروفروشی را نجام میدهند...انحصار گرایی مدرکی در وزارت بهداشت با شدت ادامه دارد و سرگردانی