حجت مسلمانی ما : به یاد حاج آقا مجتبی تهرانی

بسم الله الرحمن الرحیم

امیرالمومنین علیه السلام: الفقیه کل الفقیه من لم یقنط الناس من رحمه الله و لم یویسهم من روح الله و لم یومنهم من مکر الله.

امسال بیست و سوم رمضان91 در مسجد بازار غوغایی از شور و شعور روحانی بر پا بود .  آن گاه که مرشدی سپید مو و خسته جان  از فراز منبر ضجه می زد که" هیچ نمی خواهم ؛فقه و اصول و عرفان و اخلاق به کنار ،من نوحه گر و  روضه خوانم. مرجعیت به کنار  من به هیچ کدام از این عناوین امید ندارم جز نو کریِ سرای این خاندان.همگان باید می فهمیدند که امسال ، سال آخر است . خداوند او را با اولیایش محشور فرماید که عاشقانه  ولایت را دریافته بود.

شیوه اختصاصی ایشان در تربیت نفوس دارای  مزایای مهم زیر بود:

اخلاق مداری: مکتب اخلاقی آیت الله مجتبی تهرانی نه از جنس معراج السعاده و جامع السعادات بود و نه از جنس نصیحت های معمول . در هنگام طرح مباحث اخلاقی مبانی عقلانی و کاربردی بودن را مد نظر داشت . از این رو بود که تقدم اخلاق بر همه امور در صدر آموزه های او قرار گرفت. جوانانی که در درس او حضور مستمر داشتند می دانستند که او اخلاق مضاف را هرگز باور نکرد و از اصطلاحاتی چون تقوای سیاسی و ... متنفر بود او یکپارچه بودن روح و رفتار  انسان را باور داشت و معتقد بود تعدد چهره های بیرونی ریشه در سرگشتگی درونی دارد.

امید آفرینی:او همواره از رحمت خداوند و آمرزش پذیری او سخن می گفت . هر سال در شب های احیا سوگند می خورد که یقین دارد توبه گزاران آمرزیدگانند و راه آمرزش را قدم به قدم آموزش می داد .چنان محکم سخن می گفت که حاجت خواهان در اجابت تردید نداشتند.

مردم داری :در میان علما کمتر کسی با عوام سخن می گوید و در میان عوام کمتر کسی به سراغ علمای اعلام می رود. در میان علمای تهرانی کمتر کسی مانند آیت الله حاج آقا مجتبی تهرانی (شهید کلهری) تلاش کرد تا در نسل های  دهه 30 تا 60  جنبشی اخلاقی - اسلامی خلق نماید. هر روز صبح زود دو درس کوتاه و پر مایه در مدرسه مروی ، هر روز ظهر و عصر نماز جماعت در مسجد جامع بازار ، هر چهار شنبه یک درس اخلاق ، هر ماه رمضان سی شب منبر، هر ماه محرم یک دهه منبر. او در میان مردم زیست ، رنج مردم را چشید و بربلندای دست تهرانی ها به بهشت برین خواهد شتافت .

 درس محوری : نمی توان از ایشان به عنوان یک منبری واعظ یاد کرد . سبک دائمی ایشان القای درس بود نه خطابه . از این رو شنوندگان / شاگردانِ بسیاری همواره دست به قلم ،خوشه چین معارف بلند الهی از زبان ایشان بودند.

 زمانه شناسی : آیت الله بسیار زمانه شناس بود . نزدیکان می دانند تا چه حد جریانات سیاسی روز را رصد می کرد و از خاتمی تا احمدی چه هشدارها که نداده بود . چه نهیب ها که نزده بود و در حسرت فهم درست، چه جفاها ها که نکشیده بود.در زمان خاتمی نگران غیرت دینی بود و در دوره بعد معرفت دینی را در خطر می دید . به دیداری و درودی  دریافت که صداقت در جبین برخی نو رسیدگان  یافت می نشود و بسیار زود هنگام هشدار داد که نو ظهوریان با نائب کاری ندارند و خود را متصل به مناب می پندارند.

 گفتار درمانی :زبان آیت الله آمیزه ای از زبان کاسب و کارگر تا دانشجو و ملا بود. کلمات را به خوبی می شناخت و از کاربرد اصطلاحات روز - با رعایت  ظرافت - ابایی نداشت. چه بسیار می گفت که بیشترین تلاش را برای ساده کردن و همه فهم کردن مفاهیم بلند عرفانی کرده است . در میان همگنان از همه منظم تر سخن می گفت . بسیار دقیق از جریان اصلی گفتار به حاشیه ای مناسب می رفت و با ظرافت تمام حاشیه و متن سخن را دوباره پیوند می زد . در یکی از عالی ترین فراز های رمضانی از آداب میهمان نوازی شروع کرد و بعد امیدوارانه از خدای کریم خواست که با همین آداب از میهمانان خود پذیرایی کند.

متن سالاری: اخلاق را چون فقه براساس متون روایی درس می گفت و باور داشت که معضلات روایات معرفتی از احادیث فقهی کمتر نیست . همین متن محوری عامل مهمی در اعتدال معارف بیان شده توسط استاد بود. دیدن مجموعه روایات یک باب اخلاقی / روشن کردن  نسبت آن با آیات الهی و  معرفی غرر آیات و روایات هر باب در پیوند با یکدیگر از شگردهای معنا شناختی استاد بود که گاه انسان را تا بدانجا به شعف وا می داشت که ندای درونی یافتم ، یافتم از نهاد بر می خاست.

رسانه آگاهی: از همان سال 59 که برادر عزیز سید محمد جعفری هر هفته با دوربین سپاه و جهاد از جلسات ایشان تصویر برداری می کرد تا کنون اغلب دروس ضبط شده است اما جز مقطع کوتاهی اجازه پخش آن ها داده نشد . آیت الله معتقد بود و تا پایان نیز بر همین اعتقاد ماند که برنامه قبلی و بعدی است که جایگاه یک برنامه را در کل برنامه ها مشخص می کند و نمی توان از برنامه ای مذهبی سخن گفت که قبل و بعدش برنامه های نا مرتبط دیگر پخش می شود.او ناگفته خصلت موزاییکی فرهنگ تلویزیونی را شناخته بود و تفاوت میان درک محضر و حظ بصر را بیاد می آورد.

حداقل حقی که مردم ایران بر بیت آن عالم وارسته دارند این است که اجازه دهند 30 سال درسهای اخلاق ایشان - که همگی ضبط ویدئویی شده است - آزاد شود و از طریق صدا و سیما در ساعات و قالب های مناسبی در اختیار شیفتگان معارف عرفانی و اخلاقی قرار گیرد تا نصاب دانش دینی قدر شناخته شود و  هر کم توانی نتواند  به نمایندگی از دین به گزافه سخن گوید.

 

/ 22 نظر / 17 بازدید
نمایش نظرات قبلی
علی جعفری

ادامه ========> در موقعیتهای بحران و تنشهای ویژه سیاسی, مثلا "فتنه", که اتفاقا تیغ فعالان و فعالیت سیاسی کند است و لحظه به لحظه هم کند تر می شود, این "اندک کنشهای سیاسی"معتبرین است که اغلب "فعالان" و "بیش فعالان عرصه سیاست و اجتماع و حتی فرهنگ و هنر به انتظار آن می نشینند.تجربه نشان داده که در شرایطی از ایندست نسخه "التیام و درمان اجتماعی" اصولا نمی تواند چیزی جز رونوشت و تکرار مواضع و بسامد دیدگاههای معتبرین قلیل الموضع باشد؛همانان که به مثابه ذخایر روز مبادای ملتها , جمعیتها و گروهها به نقطه رهایی آنها از تشتت و تشویش تبدیل می شوند.به جرات میتوان گفت که "آیت الله مجتبی تهرانی" علی رغم قلت کنش سیاسی اما بدلیل ضریب بالای اعتبار سیاسی و نیز مذهبی از قهارترین کنشگران سیاسی تاریخ پسا انقلابی ایران حداقل در چهارچوب جغرافیای فرهنگی شهر تهران هستند.شاید اگر به عنوان مقاله دکتر آشنا عبارت "حجت انقلابی بودن"را هم اضافه کنیم سخنی به گزاف نگفته باشیم.

علی جعفری

ادامه ========> "حاج آقا مجتبی"برای دکتر آشنا و خیل عظیمی از متدینین تهران حجت سیاست ورزی انقلابی هم بود.تبدیل شدن "یک" فقیه به حجت "دو" ساحت متفاوت "اخلاق" و "سیاست" اتفاق بزرگ و کمیابی است.شاید رمز این سخن تلویزیونی "استاد جاودان" در مراسم تشییع که "آیت الله مجتبی تهرانی شبیه ترین شاگرد امام به امام بود" در همین نکته باشد که ایشان مشابه امام به نقطه تلاقی دو حجیت مهم برای اکثریت قابل توجهی از مومنین پایتخت تبدیل شد. به همین دلیل معتقدم که حاج آقا مجتبی باید به مثابه استعاره ای که دلالت تامی به "آخوند تراز پایتخت ام القرای جهان اسلام"دارد درک شود.تاریخ انقلاب اسلامی موارد منحصر به فرد و برجسته ای از کنشهای سیاسی "حاج آقا مجتبی " را در حافظه دارد.

علی جعفری

ادامه ========> موضع قاطع و سهمگین او در قبال یکی از کهنه فتنه های مذهبی-سیاسی اواخر دهه هفتاد و اوایل دهه هشتاد که در اواخر ماه رمضان هر سال به بهانه اختلاف نظرهای فقهی و رصدی علما با مقام معظم رهبری سر بازمیکرد بسیار قابل توجه است؛ آنگاه که فتوای صریح خود را مبنی بر وجوب تبعیت سایر مجتهدین از تشخیص و تصمیم ولی فقیه در خصوص استهلال ماه رمضان و ماه شوال اعلام کرد."اعلام" عمومی این فتوا آنهم در چهارچوب یک مصاحبه خاص مطبوعاتی واجد معنای سیاسی غلیظی بود که القای آن فقط از عهده فقیهی چون او برمی آمد و به مراتب از برنامه های نجومی آن سالهای تلویزیون در تبیین منطق نجومی استهلال ماه و تشریح فرآیند دقیق استهلال دفتر رهبری برای تقویت جایگاه سیاسی و مذهبی "ولایت فقیه" موثرتر افتاد.در هر حال دقت و درایت "حاج آقا مجتبی تهرانی" در زمانه شناسی سیاسی کشور و انقلاب خصوصا پس از وفات امام خمینی و حضور تمام کننده و تمام قدش بر سر بزنگاههای خطر, شخصیت مذهبی او را واجد معانی عمیق سیاسی کرده بود.

علی جعفری

ادامه ========> قرار داشتن ایشان در زمره برجسته ترین شاگردان فقهی امام خمینی/بیعت اول وقت با آیت الله خامنه ای پس از انتخاب ایشان به رهبری انقلاب و پشتیبانیهای همه جانبه بعد ی/ارتباطات وثیق با مسوولین تراز اول جمهوری اسلامی و خصوصا حضور تعداد قابل توجهی از شاگردان و علاقمندان به ایشان در مناصب و مسوولیتهای حکومتی و البته روابط پدر و فرزندی با خیل عظیمی ازحداقل 5 نسل جوانان انقلابی و حزب اللهی پایتخت, مدام بر غلظت معنای سیاسی "حاج آقا مجتبی" می افزود. حال محل تامل نیست که چرا پیام رهبری انقلاب از کنار همه این مولفه های سیاسی عبور کرده و عمدتا بر وجوه اخلاقی و معنوی متمرکزشده است؟

حقدوست

خداوند این عالم جلیل القدر را رحمت کند و با موالیانش محشور کند. برای شما گرامی نیز آرزوی موفقیت و بهروزی دارم.

بشیر

این تناقض گویی هایی علی جعفری هم جالبه جعفری جان خودت هم میدونی چی گفتی آخه؟ یک کلمه ساده بگو ببینم چی میخوای بگی

امید جهانشاهی

خدا ایشان را رحمت کند. البته من وقتی این چهره ها را می بینم زبانم نمی چرخد بگویم خدا انها را رحمت کند چون خدا انها را رحمت می کند باید گفت انشااله خدا ما را در ان دنیا مورد رحمت خودش قرار دهد. همینکه مشهور است ایشان اهل درس و حوزه و اخلاق بودند و نه اهل سخنرانی های اتشین و دروغین معلوم است که خدا رحمتشان می کند. خدا بر من و ما رحم کند انشالله. خوشا به سعادت ایشان که نامشان را جز با اخلاق و درس نشنیده ایم.

farzam

با سلام ضمن مطلبی در این سابت اشاره مستقیم به شخصیت انقلابی حضرت ایت الله العظمی اقا مجتبی تهرانی شده است. http://linkdin.ir/url/468 امیدوارم که هنوز مدتی از فوت ایشان نگذشته شخصیت ایشان به تحریف نرود.

خط صفر

سلام استاد عرض تسلیت به همه ی شاگردان و آنان که از خوان اخلاقی این مرد بزرگ بهره مند بودند، متن جالب و قابل استفاده ای بود.

علي جعفري

سلام / پيام پررنگ و مملو از دلالتهاي سياسي رهبري معظم انقلاب براي وفات دكتر حسن حبيبي به مثابه يكي از غير سياسي ترين مسوولين رده بالاي جمهوري اسلامي چقدر مي تواند "رقت" سياسي پيام معظم له براي ارتحال حضرت آيت الله مجتبي تهراني را معني كند؟