فرهنگ و ارتباطات

برای آنان که خواندن را تا حد ممکن و نوشتن را در حد ضرورت می پسندند.

 
ساعت ٩:٥٦ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢۱ آبان ۱۳۸٢   کلمات کلیدی:
  • چند الگوي ديپلماسي عمومي

سخنان هفته پيش بوش و سخنراني اين هفته پاول چيزي نيست جز ادامه سخنان سال گذشته ريچارد هاس در شوراي روابط خارجي آمريكا كه در روزنماهاي قبلي قابل مطالعه است. اشغال آزادسازانه(رهايي بخش) ! عراق و افغانستان برآيند خشونت گرايي ،خود برتر بيني و آزادي گرايي در هويت ملي آمريكاييهاستدر حوزه سياست خارجي. برخلاف برخي ديگر،من اين سياست را جدي تلقي مي كنم و تحليل سردبير خودم رابا مقداري اصلاحات تائيد مي كنم . در واقع ديپلماسي حقوق بشر اروپاييها و ديپلماسي تحميل دموكراسي آمريكاييها نقطه تلاقي و اشتراك منافع و هويت در سياست خارجي اين دو قدرت جهاني در مورد ايران است.

--------------------------------------------------------------

موسسه آليانس فرانسه[1] از سال 1883 و پس از شکست از پروس کار خود را آغاز کرد . اين موسسه براي تدريس زبان فرانسه در مستعمرات و بقيه کشورها ايجاد شد . در 1902 موسسه لاي ميسيون[2] براي آموزش غير مذهبي در ماوراء بحار و در سال 1910 دفتر ملي براي تبادلات مدرسه ايو دانشگاهي و اداره مدارس و موسسات فرانسوي خارج از کشور تاسيس شد . پيشتازي فرانسه در نهادينه کردن روابط فرهنگي بين المللي باعث شد تا مدل فرانسوي شکل بگيرد. اين مدل که شامل آموزش زبان، تعليم و تربيت، تبادلات علمي و حتي مذهبي ميشود توسط بسياري از کشورها پذيرفته و دنبال شده است.

انگلستان در قرن نوزدهم شاهد بود که دولت فرانسه چگونه برنامه هايي از آموزش زبان فرانسه تا هيئتهاي باستانشناسي خود در مناطق داراي حساسيت براي انگلستان را براي منافع سياسي به کار مي گيرد. از اين رو از سال 1917 انگليسيها از طريق بخش خصوصي و با کمک اندک دولت کار را آغاز کردند. ابتدا موسسه بريتانيايي فلورانس تشکيل شد و بعدها انجمنهاي آنگلوفيل در شهرهاي اصلي آمريکاي لاتين بوسيله تجار انگليسي و محلي با تاکيد بر آموزش زبان انگليسی تاسيس شد. رويكرد انگلستان به روابط فرهنگي مشابه فرانسه است .در انگلستان فعاليتهاي فرهنگي بين المللي كه شامل آموزش زبان ،علم،تکنولوژي، هنر ، علوم اجتماعي و تلاش براي جذب هرچه بيشتر دانشجويان خارجي به انگلستان است بر عهده موسسه اي نيمه مستقل به نام شوراي بريتانيا[3] مي باشد. اين شورا كه در سال 1934 تاسيس شده است. تاريخچه سالهاي اوليه اين موسسه که توسط دونالدسون در سال نوشته شده است نشان مي دهد که شوراي بريتانيا در اساس براي پاسخ به تبليغات کشورهاي محور شکل گرفت و برنامه هاي اوليه آن شامل کتابخانه ها،سخنرانان ميهمان،کرسيهاي دانشگاهيبورسيه دانشجويان ،آموزش زبان نمايش فيلم و حمايت از هنرمندان بود(Donaldson,1984 ).

اين شورا علاوه بر آموزش بر صنايع فرهنگي انگلستان نيز متمرکز شده است وسعي دارد در فضاهايي مستقل از سفارتخانه هاي انگلستان ،خارجيان را نسبت به توليدات فرهنگي و هنري جديد آگاه و علاقمند کند. اين شورا اداره 20 كتابخانه و مركز اطلاعات و 127 برنامه آموزش زبان را در سراسر جهان برعهده دارد.شورا ي بريتانيا اگر چه از دولت بودجه مي گيرد ولي داراي هيئت مديره مستقل است. وهمواره فاصله خود را بادولت حفظ مي کند((Cavalerio,1986:139. اين شورا که در سال مالي97-98 بودجه اي معادل9/680ميليون دلار داشته است در جريان تجديد سازمان خود بر درآمدزايي و خودگرداني به خصوص در آموزش زبان تاکيد دارد .فعاليتهاي اين شورا با اقدامات سازمان خدمات اطلاعاتيبريتانيا[4] كه اطلاع رساني متناسب بااهداف كوتاه مدت سياست خارجي را بر عهده داردكاملا متمايز شده است . در ميان سازمانهاي دولتي نيز بخش روابط فرهنگي در وزارت خارجه مسئول هماهنگي اجرايي توافقنامه هاي فرهنگي با کشورهاي ديگر است[5]( Sablosky,1999:62).

آلمان در سالهاي1960در زمان ويلي برانت برنامه هاي فرهنگي بين المللي خود را بنياد گذاشت . او معتقد بودسياست خارجي آلمان سه پايه دارد؛سياسي:پيوند با ناتو،اقتصادي:پيوند با اتحاديه اروپا و فرهنگي: استفاده از مبادلات آموزشي_فرهنگي. دپارتمان فرهنگي بخشي از وزارت خارجه است که بيشترين بودجه را به خود اختصاص مي دهد. آلمان براي اقدامات فرهنگي در ايالات متحده ساليانه 38 ميليون دلارهزينه مي كند.بيشترين فعاليتهاي فرهنگي بين المللي از طريق سازمانهاي نيمه مستقل مانند انستيتو گوته انجام مي شوداين موسسه اقداماتي نظير آموزش زبان ،هنر،دوره هاي آموزشي ،نمايشگاهها ،نمايش فيلم را در کشورهاي ديگر ساماندهي مي کند .مديريت برنامه هاي مبادلات آموزشي نيز توسط موسسه خدمات تبادل علمي((DAAD انجام مي شود (ibid:60 ).

تاکيد بر ديپلماسي عمومي در کشوري نوپا مانند کانادا نيز مورد توجه قرار گرفته است ؛کميته مشترک مجلس سنا و عوام در سال 1994 سياست خارجي کانادا را مورد بررسي قرار داد . بنا به درخواست اين کميته جان والستون سال، موضوع فرهنگ و سياست خارجيکانادا را در يک گزارش 56 صفحه اي به نقد کشيد،بر اساس اين گزارش ،کميته از دولت خواست بازسازي نظام تبليغات خارجي را در دستور کار خود قرار دهد.(Saul, 1994:2-3)

آمريکا همان الگوي موسسه فلورانس و انجمنهاي آنگلوفيل را اقتباس کرده است.مراکز دو مليتي که به با مشارکت اداري و مالي دولتها و شهروندان کشور هدف تشکيل مي شود از حمايت دولت آمريکا در زمينه خدمات کتابخانه اي و آموزش زبان استفاده مي کنند ولي از نظر رسمي کاملا مستقل و خارج از چارچوب دولتي تعريف مي شوند.بنا بر اين معمولا از خطر تعطيل شدن در هنگام بحرانهاي سياسي و حتي قطع روابط محفوظ مي مانند((Cavalerio,1986:142.در فصل بعد به تفصيل در باره فعاليتهاي آمريکا در حوزه روابط فرهنگي بين المللي سخن به ميان خواهد آمد.


 


[1]Alliance Francaise

[2] Lay Mission

[3] British Council

[4]British Information Service

[5] http://www2.britishcouncil.org