فرهنگ و ارتباطات

برای آنان که خواندن را تا حد ممکن و نوشتن را در حد ضرورت می پسندند.

 
ساعت ٩:٠٤ ‎ق.ظ روز شنبه ۱٩ مهر ۱۳۸٢   کلمات کلیدی:

 

 

*شكاف اطلاعاتي و پلهاي ديجيتالی

 

روزنمای خبرنگار از تلاش فرهنگ و ارتباطات برای عادی سازی روابط استادان و دانشجويان پايان نامه نويس با اينترنت استقبال كرده و استاد شكرخواه هم با جديت به حمايت و هدايت اين روزنما ادامه مي دهند. ايشان با تاكيد بر واژه استناد(citation) ما را به سايتي راهنمايي مي كنند كه حاوي دستورالعملهاي مختلف براي ارجاع صحيح به منابع الكترونيك در نوشته هاي علمي است.

براي پاسخ به مسئله ارزشيابي منابع اينترنتي به كجا بايد رفت؟ بايد به خود اينتر نت پناه برد و اين دقيقا همان كاري است كه من انجام دادم .در زبان فارسي مقاله اينترنت: سازماندهي وجستجوبراي ارزشيابي عيني از ميزان اعتبار پاسخهاي موتورهاي مختلف جستجو راهگشاست.اما من نياز داشتم وراي رتبه بندي جستجوگرهاي تجاری با ارزشيابي منابع اينترنتي آشنا شوم لذا از گوگل خواستم برايم در باره web resource evaluationاطلاعاتي فراهم كند. پاسخ اعجاب آور بود . ديدم اين موضوع به يك رشته تخصصي تبديل شده و از راهنماهاي ارزيابي سايتها ويژه كودكان تا كتابشناسي هاي تخصصي ،سايتهاي مرتبط با ارزيابيِ منابع اينترتي را فهرست كرده است!

به همان كتابشناسي اينترنتي مراجعه كردم و ديدم يك نام در ميان بقيه نامها بيشتر به چشم مي خورد ، Jane Alexander هم يك سايت آموزشي در اين مورد داشت و هم كتابي در اين زمينه تاليف كرده بود .به سايت او مراجعه كردم و ديدم ملاكهاي زير را براي ارزيابي سايتهاي اينترنتي كه داراي اهداف اطلاع رساني هستند در نظر گرفته است:

اعتبار نويسنده

وضوح مطالب

عينيت و ديدگاه

تازگي

پوشش

و براي هر ملاك هم شاخصهايي را معرفي كرده است. در مراجعه به 10سايت ديگر كه در صدر پاسخهاي گوگل قرار گرفته بود دريافتم كه ملاكهاي ارزيابي منابع اينترنتي در واقع همان ملاكهايي است كه در كتابهاي پيشرفته روش تحقيق برای  منابع چاپی ذكر مي شود .در واقع اينترنتي بودن يك منبع دليلي براي افزايش يا كاهش اعتبار آن نيست.البته باريك بينان خواهند گفت چه تضميني وجود دارد كه اين سايتهاي اعتبار سنجي خود معتبر باشند؟

شيوه هاي سريعتر و مطمئن تري هم براي ارزيابي منابع علمي اينترنتي وجود دارد .يكي از اين روشها استفاده از جستجوگرها و فهرستهاي تخصصي به جاي جستجوگرهاي عمومي و راه ديگر سپردن جستجو به جويندگان حرفه اي و استفاده از جستجوگرهاي پولي است اما  من راه ساده تري را انتخاب كردم : اول سراغ سايتهاي اختصاصي دروس نظريه هاي روابط بين المللي و ...در دانشگاههاي معتبر رفتم و در آنجا منابع اينترنتي دروس پيشرفته را مورد توجه قرار دادم و به اين ترتيب از گلچين اساتيد برجسته بهره مند شدم .

در موردمقالات معتبر كه معمولا داراي نسخه هاي چاپي بسيار گران هستند اينترنت مجانی فقط  ابزار دسترسي به ايندكسها و فهرستها است و براي رسيدن به متن كامل مقالات بايد به صورت شخصي يا سازمانی مشترک يكي از بانكهاي عظيم اطلاعاتی شويد .ما در دانشگاه خودمان به مجموعه مقالات proquest و Ebsco دسترسي داريم و از طريق منزل و با IP دانشگاه مي توانيم از صدها هزار مقاله علمي جاري و پيشين تا دهه هشتاد استفاده كنيم . من در اين مورد دل به دريا زدم(يعنی پرداخت بيش از ده هزار تومان هزينه ماهانه تلفن)و دهها مقاله مناسب و جدی حاصل ساعتها جستجو بود.

هر وقت منبع نابي را مي يافتم و مي ديدم من ايراني در اين سوي خاك چقدر راحت  می توانم  از نتيجه تحقيقات بسياري از دانشمندان جهان بهره برداری کنم .از خودم مي پرسيدم راستی چگونه مي توان بدون اينترنت پايان نامه ای قابل مقايسه با پايان نامه های ديگران نوشت؟ آيا مسئله ما در ايران شكاف ديجيتالي است يا پر كردن شكاف اطلاعاتي از طريق پلهاي ديجيتالي؟ ارزش علمي اينترنت براي دانشجوي ايراني و جهان سومي بسيار بيشتر از دانشجوي آمريكايي و اروپايي است زيرا منابع كاغذي  اطلاعات در دسترس دانشجوي غربي است اما ما در صورت محروميت از اينترنت تمام رابطه خود را با ذخاير جهاني اطلاعات از دست مي دهيم .

 به جد مي گويم؛ رشد يا جهش علمي كه امروزه دولتمردان از آن سخن مي گويند و آنرا با حضور مقالات علمي ايراني در مجلات موجود در فهرستISI مي سنجند كاملا مرهون افزايش ارتباطات علمي با جهان و تابعي از سهولت دسترسي به اينترنت براي دانشمندان و دانش پژوهان است .تامين حق استادان و دانشجويان ايرانی براي دسترسي بي هزينه و هميشگي ، و بدون محدوديت به سرويس دهندگان سريع دانشگاهي(شامل بانكهاي اطلاعاتي مقالات،پايان نامه ها،كنفرانسها و كتابخانه هاي ديجيتالي كه مستلزم پرداخت هزينه استفاده است)يك وظيفه ملي براي وزارت علوم ،تحقيقات و فن آوري است. توجه كنيم اين يك وظيفه است نه يك لطف!