به نقل از ماهنامه سپیده دانایی
گفتگو از محمد گلزاری
در گفتوگو با دکتر حسامالدین آشنا
در حالی که چندین دانشجو احاطهاش کرده بود وارد اتاق مدیر گروه ارتباطات و فرهنگ دانشگاه امام صادق شد. دانشجویی اصرار داشت که فلان برنامه رادیو به ابتذال کشیده شده و مدیر آن یک دوم خردادی است که از قصد برخی مباحث را در آن مطرح میکند. دکتر نیز به آرامی و مستدل سعی میکرد او را با وضعیت کنونی رادیو از لحاظ مخاطب آشنا کند و به او بگوید که این یک استراتژی رسانهای است. بعد که دانشجویان اتاق را به خاطر گفتوگو ترک کردند از هر دری صحبت کردیم. از ساختار غلط نظام آموزشی تا مشکلات مطبوعات خصوصی. حسامالدین آشنا در زمان انتخابات ریاست جمهوری سال 84 عضو شورای نظارت بر تبلیغات انتخاباتی بود. به همین دلیل و در آستانه انتخابات مجلس هشتم با او به گفتوگو نشستیم تا از منظر یک استاد علوم ارتباطات که از نزدیک با حوزه سیاست و رسانه آشنایی دارد به آسیبشناسی نظام تبلیغاتی در ایران بپردازیم.
· تجربة انتخاباتی در ایران بیانگر وجود ابهام در میان رأیدهندگان تا روزهای پایانی انتخابات است. همین ابهام باعث میشود که درصد بسیاری از مردم در تصمیمگیری خود مصمم نباشند و پدیدة آرای غیرمصمم یا خاکستری بهوجود بیاید. این پدیده را در ایران چطور ارزیابی میکنید؟
مسئلة مشارکت در انتخابات در ایران به صورت منظم در چند مرکز افکارسنجی، ازجمله ایسپا، صدا و سیما و مؤسسات وابسته به برخی نهادها جمعبندی و گزارش میشود. با بررسی تطبیقی این پژوهشها با آمار انتخاباتی سایر کشورها متوجه میشویم که آرای خاکستری ویژگی هر انتخاباتی در هر دورهای است، اما میزان آن به تناسب شرایط هر دوره تغییر میکند. البته عوامل مؤثری بر تقلیل یا تشدید آرای خاکستری وجود دارد که مهمترین آن تبلیغات زودهنگام یا دیرهنگام در انتخابات است. بهعبارت دیگر مشکل در تبلیغات «بههنگام» است. طراحی نظام انتخاباتی در ایران بهگونهای است که فاصلة بین تبلیغات و انتخابات بسیار کم است. با توجه به این فاصله، عملاً تا پیش از شروع تبلیغات همه در ابهاماند. برای اینکه اصلاً کسی نمیداند چه کسی قرار است وارد میدان رقابت شود. در همین انتخابات مجلس، تا 20 روز مانده به روز انتخابات، احزاب هیچ فهرستی ارائه نداده بودند، بنابراین اگر با این وضعیت ابهام وجود نداشته باشد باید شک کرد. به اعتقاد من، نظام سیاسی که فاصلة تبلیغات و انتخابات را تا این اندازه کم کرده است، اصلاً از ابهام ناراحت نیست. چون اگر وارد کردن مردم به انتخابات را امری تدریجی بداند، پس تبلیغات کاندیداها نیز باید بخشی از این فرآیند باشد. اما به نظر میرسد نظام سیاسی انتخابات را یک صاعقه یا موج رسانهای قلمداد میکند که باید شیب آن بهسرعت تند شود. ادامه
